مِی خواه و گُل افشان کن از دهر چه می‌جویی
این گفت سَحرگه گُل بلبل تو چه می‌گویی؟

مَسند به گلستان بر تا شاهد و ساقی را
لب گیری و رخ بوسی مِی نوشی و گُل بویی

شمشاد خرامان کن و آهنگ ِ گلستان کن
تا سرو بیاموزد از قد ِ تو دلجویی

تا غنچه‌ی خندانت دولت به که خواهد داد
ای شاخ ِ گل ِ رعنا! از بهر ِ که می‌رویی

امروز که بازارت پرجوش ِ خریدار است
دریاب و بنه گنجی از مایه‌ی نیکویی

چون شمع ِ نکورویی در رهگذر ِ باد است
طرف ِ هنری بربند از شمع ِ نکورویی

آن طره که هر جعدش صد نافه‌ی چین ارزد
خوش بودی اگر بودی بوییش ز خوش خویی

هر مرغ به دستانی در گلشن ِ شاه آمد
بلبل به نواسازی حافظ به غزل گویی

فریدون فرح اندوز

شرح سطر به سطر
توضیح در باره شرح سطر به سطر

ستیغ، هیچ ادعایی در کامل و جامع بودن شرح‌ها ندارد.

می خواه و گُل افشان کن از دهر چه می‌جویی؟ این گفت سَحرگه گل بلبل تو چه می‌گویی؟

دهر: روزگار
گل‌افشان کن: گل بپاش ، از روی شادمانی و سرور گل ریختن ( مثل نقل و پولی که بر سر عروس و داماد می‌افشانند.)

گل، سحرگه خودش (به من) گفت که گل افشان کن. یعنی من را که گل هستم بیفشان. از دهر چه می‌جویی؟ یعنی گل خودش بهت میگه من را بپاش و بریز.
بلبل!
۱- تو چی میگی؟ چرا ناله می‌کنی؟
۲- بلبل نظر تو چیه؟

مَسند به گلستان بر تا شاهد و ساقی را لب گیری و رخ بوسی، مِی نوشی و گل بویی

مسند: جایی که بر آن می‌نشینند و بر آن تکیه می‌کنند، تکیه گاه ، بالش بزرگ

گلستان: باغی پر از گل ، گلشن
لف و نشر مرتب دارد

برای استراحت و تفریح به گلستان برو ، تا لب شاهد و روی ساقی را ببوسی ، می بنوشی و گل ببویی.

شمشاد خرامان کن و آهنگ ِ گلستان کن تا سرو بیاموزد از قد ِ تو دلجویی

شمشاد ، سرو ، گلستان تناسب
آهنگ: قصد ، عزم
دلجویی: مهربانی و ناز
شمشاد: استعاره از اندام و قامت زیبای یار

اندام چون شمشادت را با ناز به حرکت درآور و عزم رفتن به گلستان کن ، تا درخت سرو دلجویی را از قد تو یاد بگیرد.

(جایگاه شمشاد را بالاتر از سرو می‌داند.)

تا غنچه‌ی خندانت دولت به که خواهد داد ای شاخ ِ گل ِ رعنا! از بهر ِ که می‌رویی؟

غنچه: استعاره از دهان یار
غنچه‌ی خندان: غنچه‌ای که می‌شکفد
دولت: سعادت و اقبال

رعنا:
۱- گل رعنا
۲- معشوق دل‌فریب

غنچه ، گل رعنا ، روییدن تناسب

تا در نهایت سعادت بوسیدن دهان چون غنچه‌ی تو نصیب چه کسی بشود.

۱- ای گل رعنا برای چه کسی می رویی؟
۲- ای محبوب زیبا روی برای چه کسی جلوه‌گری می کنی؟

امروز که بازارت پرجوش ِ خریدار است دریاب و بنه گنجی از مایه‌ی نیکویی

بازار ، خریدار ، گنج تناسب
مایه: سرمایه
نیکویی: نیکوکاری و خوبی

(خطاب به گل رعنا در بیت قبل) امروز که بازار جلوه‌گری تو پر جوش و خروش است و خریدار داری، دریاب.
و از نیکویی (خوبی و خوش رفتاری) سرمایه‌ای فراهم کن که چون گنج با ارزش است.

چون شمع ِ نکورویی در رهگذر ِ باد است طرف ِ هنری بربند از شمع ِ نکورویی

نکورویی: زیبایی چهره
زیبارویی به شمع تشبیه شده‌است.
طرف بستن، طرف بربستن: بهره بردن

از آنجایی که زیبایی مانند شمعی در باد است و بیم خاموش شدن شمع می‌رود.

از شمع نکورویی طرف هنری بربند.
۱- از شمع یک نکورو، طرف هنری بربند.
۲- از شمع نکورو بودن، طرف هنری بربند.

طرف هنری بربند: طرف یک هنر بربند: یک هنر را بهره ببر: هنری فراهم کن.

معنی مصرع دوم:
۱- از شمع یک نکورو هنری فراهم کن: هنری کن و از شمع یک نکورو تمتعی حاصل کن.

۲- از شمع نکورو بودن هنری فراهم کن.

آن طره که هر جعدش صد نافه‌ی چین ارزد خوش بودی اگر بودی بوییش ز خوش خویی

طره ، جعد ، نافه ، بو تناسب
چین ، نافه ، بوی تناسب
طره: مویی که بر پیشانی ریزند.
جعد: موی پیچیده، چین و شکن ِ مو
نافه: کیسه‌ی آهوی ختن ( منطقه‌ای در چین ) که خوشبو است.

آن مویی که از نظر خوش بویی، هر چین و شکنش صدبار خوش‌بو تر از نافه‌ی چین است ، چقدر خوب بود اگر از خوش‌اخلاقی هم بویی برده بود.

هر مرغ به دستانی در گلشن ِ شاه آمد بلبل به نواسازی، حافظ به غزل گویی

مرغ ، بلبل ، دستان ، گلشن تناسب

دستان:
۱- دو دست
۲- نغمه و آهنگ
۳- مکر و حیله
۴- پرنده
۵- داستان: هربار حکایتی دارد.

مرغ: پرنده

هر پرنده‌ای ، با حیله/آوازی به گلشن شاه راه پیدا کرد، بلبل با آواز خوانی و حافظ هم با سرودن غزل به گلشن شاه راه یافت.

وزن عروضی و تقطیع

اختلاف نسخه‌ها

چند نسخه متفاوت با نسخه مرجع

اساس کار ستیغ، نسخه چاپ قزوینی و غنی است. و تصحیح‌های دیگر اینجا در دسترس است

خانلری
اختلاف نسخه ها بر اساس تصحیح خانلری
حافظ شیراز
حافظ به سعی سایه

خرید آثار مرتبط

خرید آنلاین آثار دانلودی، خرید کالا، دانلود محصولات رایگان

دیوان حافظ

قزوینی و قاسم غنی

نسخه PDF تصویربرداری شده از چاپ هندوستان

دیوان غزلیات حافظ

پرویز ناتل خانلری

نسخه PDF تصویربرداری شده از کتاب قدیمی

دیوان خواجه حافظ

سید عبدالرحیم خلخالی

تصویربرداری شده از کتاب چاپ سال ۱۳۰۶

طریق عشق

بدیع الزمان فروزان فر

شرح غزلیاتی چند از حافظ

شنیدن غزل‌های حافظ با صدای جاودانه‌ی فریدون فرح اندوز، لذتی دوچندان به شعر می‌بخشد. خاصه آن‌که هم صدا را بشنوی و هم تصویر ببینی. مجموعه‌ی غزل‌های حافظ، در دو شکل صوتی و تصویری با اجرای فریدون فرح‌اندوز را اینجا تهیه کنید و لذتش را ببرید.

حافظ – فریدون فرح اندوز

سهیل قاسمی، مجموعه‌ئی از اجرای تمام غزل‌های حافظ بر اساس نسخه‌ی قزوینی و غنی ارائه کرده است. روی‌کرد سهیل قاسمی، ارائه‌ی نسخه‌ی صوتی با اولویت نهادن بر اصل درست‌خوانی اشعار، رعایت صحیح لحن و ادای صحیح واژگان با پای‌بندی به وزن شعر است. اینجا مجموعه‌ی «حافظ شاعر» سهیل قاسمی را تهیه کنید.

حافظ – سهیل قاسمی

نرم افزار حافظ شاعر، تلاشی است برای در دسترس نهادن نسخه درست دیوان حافظ. آنچه که ما را در مجموعه ستیغ بر آن داشت که در کنار اپ های فراوان حافظ موجود در مارکت های موبایلی، کار دیگری ارائه دهیم، جدا از علاقه شخصی، تلاش در ارائه مرجع قابل اعتمادی از متن دیوان، با لحاظ رویکرد علمی معرفی نسخه ها و تصحیح های مختلف، نسخه بدل ها، و شرح های بدیع و کاملی برای علاقه‌مندان به فال حافظ بود.

حافظ شاعر

شرح فال

نشست های مرتبط

مِی خواه و گُل افشان کن…

۰ Comments

Submit a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *