رباعی ۸ حافظ

ماهم که رُخش روشنی ِ خور بگرفت

گِرد ِ خط ِ او چشمه‌ی کوثر بگرفت

 

دلها همه در چاه ِ زنخدان انداخت

وآنگه سر ِ چاه را به عنبر بگرفت

رباعی با صدای مریم فقیهی کیا

شرح سطر به سطر

ستیغ ادعایی در جامع و مانع بودن شرح سطر به سطر ندارد و شرح ها ممکن است به مرور تغییر کنند یا تکمیل شوند.

شرح رباعی

خط: موهای تازه رسته در پشت لب و گرداگرد صورت معشوق که زیبا می‌نماید.

زنخدان: چانه

چاه زنخدان: فرورفتگی چانه به چاه تشبیه شده

خور: خورشید

عنبر: ماده‌ای خوشبو که از معده‌ی نهنگ عنبر خارج کنند.

 

ماه استعاره از معشوق

دهان معشوق به چشمه‌ی آب کوثر تشبیه شده

ماه ، خور تناسب

 

پوشاندن چاه زنخدان با عنبر: در گذشته برای خوشبو کردن صورت از مشک یا عنبر استفاده می‌کرده‌اند، شاهدمثال:

 

– ای که در زنجیر زلفت جای چندین آشناست!

خوش فتاد آن خال ِ مشکین بر رخ رنگین غریب حافظ ۱۴

 

– آن که بر نسترن از غالیه خالی دارد

الحق آراسته خلقی و جمالی دارد سعدی ۱۷۳

 

معشوق ماهرویم که چهره‌اش از خورشید درخشنده‌تر است و دهانش مانند چشمه‌ی آب کوثر با موهای خط احاطه شده.

دلهای عاشقان را گرفتار خویش کرد و آنها را در چاه چانه‌اش انداخت (و زندانی کرد) سپس در چاه را با عنبر خوشبو پوشاند.

وزن:

مفعولُ مفاعلن مفاعیلن فع

یا

مفعولُ مفاعلن مفاعیلُ فَعَل

یا

مستفعل فاعلات مفعولاتن

یا

مستفعل فاعلات مستفعل فع

maa ham ke ro xas row sa ni yee xar be ge ref t